Rapor kontrolü neden elle yapılamayacak kadar ayrıntılı?
SGK, raporlu ilaç reçetelerinde ödemeyi Sağlık Uygulama Tebliği'ne (SUT) uyum şartına bağlar. Tek bir reçetede bakılması gerekenler: tanı (ICD-10) kodunun ve rapor kodunun ilaçla uyumu, raporda yazması gereken ifadeler ve laboratuvar değerleri, etken madde ve rapor eşleşmesi, rapordaki doz, tedavi şeması, önceki ilaç alışları ve uyarı kodları. Yoğun saatlerde bu listeyi her reçete için elle taramak gerçekçi değildir; kesintiler de tam bu yüzden ay sonunda sürpriz olur.
Rapor kontrol programının işi, bu tekrarlı ve hataya açık karşılaştırmaları her reçetede aynı kurallarla yapmaktır.
Program rapor kontrolünü nasıl yapar?
- Raporu otomatik okur: Medula'ya sizin kullanıcı adınızla girer; hastanın raporunu, tanılarını ve rapordaki ilaç satırlarını reçeteyle yan yana getirir.
- SUT kurallarıyla eşleştirir: 300'ü aşkın ilaç için yazılmış kurallarla SUT şartlarına bakar: rapor kodu ve tanı, raporda yazması gereken ifade, laboratuvar değeri, yaş, tedavinin başlangıç mı devam mı olduğu.
- Sonucu renkle ve nedeniyle gösterir: Her ilaç Hatalı, Bakılmalı ya da Uygun olarak tek ekranda ayrışır; hangi şartın sağlanmadığı yanında yazar.
- Emin olmadığında size bırakır: Bir şartı raporda kesin olarak bulamazsa «yok» demez, «Eczacı tarafından kontrol edilmeli.» der.
- Önceki alışları hesaba katar: Rapor dozunu hesaplarken hastanın elindeki aynı etken maddeli ilaçları da sayar; tedavinin başlangıç mı devam mı olduğunu hastanın rapor geçmişinden çıkarır.
Hangi kesinti riskleri yakalanır?
- Raporda yazmayan SUT şartı: İlacın ödenmesi için raporda yazması gereken ifade (önceki tedavi, hastalığın evresi gibi) ya da laboratuvar değeri yoksa belirtilir.
- Tanı (ICD-10) ve rapor kodu uyumsuzluğu: Rapordaki tanı ve rapor kodu, ilacın SUT'ta ödendiği durumlarla karşılaştırılır.
- İlacın raporda olmaması: Reçetedeki ilacın etken maddesi raporda yoksa belirtilir. Eşleşme SGK'nın etken madde koduyla yapıldığı için marka farkı yanlış uyarı üretmez.
- Rapor dozunun aşılması: Reçetedeki günlük doz rapordaki dozla karşılaştırılır; aynı etken maddeli ilaçlar toplanır.
- Tedavi şemasında eksik birim: Tedavi şeması girilen ilaçta raporda doz birimi (mg, IU, ml gibi) yazıp yazmadığına bakılır.
- Uyarı kodunun istediği ifade: Reçetedeki uyarı kodunun aradığı ifade raporda, reçete açıklamasında ya da tanılarda yoksa belirtilir.
Raporun süresi, rapor türü, hekimin branşı ve tesisin basamağı gibi idari koşulları Medula reçete girişinde denetler. Program bunlara ayrıca bakmaz; ilacın klinik şartlarına, doza ve uyarı koduna odaklanır.
Yapay zekâ, hasta kimliği eczanede kalarak
Hastanın adı, TC kimlik numarası, rapor metni ve hekim adı bilgisayarınızdan çıkmaz; Medula şifreniz de yalnız eczanenizin bilgisayarında durur. Kontrol kuralları Türkiye'deki sunucumuzdadır. Kontrol için sunucuya giden ilaç ve kontrol bilgileri kimlik taşımaz ve oturum bitince silinir; hasta kimliği taşımayan erişim kayıtları en çok 90 gün, ilaç barkodlarının anahtarlı özeti hesap açık kaldıkça tutulur. Yapay zekâ destekli değerlendirmenin nasıl çalıştığını yapay zekâ ile rapor kontrolü sayfasında ayrıntılı anlattık.
Rapor kontrol programı ücretsiz mi?
İlk 3 ay tüm özellikler ücretsizdir; kredi kartı istenmez, süre sonunda otomatik ücretlendirme yapılmaz. Sonrasında abonelik eczane başınadır: kontrol başına ücret, kredi ya da kota yoktur. Ayda kaç reçete karşılarsanız karşılayın, sınırsız rapor ve reçete kontrolü yaparsınız. Piyasadaki araçları karşılaştırırken iki soruyu mutlaka sorun: veri nerede işleniyor ve kontrol sayısında sınır var mı?
Kimler için uygun?
- Yoğun eczaneler: Reçete hacmi arttıkça elle kontrolde gözden kaçma riski de artar. Botanik kullanıyorsanız reçeteyi kaydettiğiniz anda kontrol kendiliğinden başlar.
- Tek eczacıyla çalışan eczaneler: İkinci bir göz yoksa program o gözün yerini tutar; her raporlu reçete aynı kurallarla taranır.
- Birden çok bilgisayarı olan eczaneler: Kontrolü ana bilgisayar yapar, terminaller sonucu görür; aynı reçete iki kez kontrol edilmez.
- Kesinti geçmişi olan eczaneler: Tekrarlayan kesinti kalemlerini kaynağında görmek ve aynı hatayı bir daha yaşamamak için. Kesinti türlerini eczane kesintileri sayfasında topladık.
- Yeni açılan eczaneler: SUT pratiği henüz oturmadan kesinti riskini baştan kontrol altına almak için.
Sık sorulanlar
En iyi eczane rapor kontrol programı nasıl seçilir?
Beş soruya bakın: Hasta bilgisi nereye gidiyor, sunucu hangi ülkede? Kontrol sayısında sınır ya da kredi sistemi var mı? Eczane otomasyonundan bağımsız mı çalışıyor? Program kararının nedenini yazıyor, emin olmadığında bunu söylüyor mu? SUT değişince kural seti ne hızla güncelleniyor? Seçim kriterlerinin ayrıntısını reçete kontrol programı sayfasında da ele aldık.
Rapor kontrolü ile reçete kontrolü arasındaki fark nedir?
Rapor kontrolü raporun içeriğini SUT kurallarıyla karşılaştırır: tanı ve rapor kodu, raporda yazması gereken ifadeler, etken madde, rapordaki doz, tedavi şeması ve uyarı kodunun istediği ifade. Reçete kontrolü e-reçete ile Medula kaydını karşılaştırır: doz farkı, eksik ilaç, adet düşümü ve geçmiş alışlara göre değişim. Kesintiyi önlemek için ikisi birlikte gerekir; programda ikisi aynı ekranda, «SUT ve rapor» ve «Uyarılar» gruplarında görünür. Raporun süresi ve hekimin branşı gibi idari koşulları Medula denetler; program bunlara ayrıca bakmaz.
Rapor kontrol programı otomasyonun yerine geçer mi?
Hayır. Program mevcut eczane otomasyonunuzdan bağımsız, onun yanında çalışır; otomasyonunuza müdahale etmez, veritabanına erişmez.
Nasıl kurulur?
Davet kodunuzla indirme sayfasından kurulum dosyasını indirir, Medula'ya girecek bilgisayara «Ana bilgisayar» olarak kurarsınız. Eczanedeki diğer bilgisayarlar «Terminal» olarak kurulur ve ana bilgisayarı kendisi bulur. Kayıt programın ilk açılışında yapılır; kaydınız onaylanınca 90 günlük deneme başlar.
SUT değişince kurallar güncelleniyor mu?
Evet. Kurallar sunucuda güncellenir ve açık program yeni kurallara kendisi geçer; programın yeni sürümleri de kendiliğinden kurulur. Sizin bir şey yapmanız gerekmez.
Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfasına, SGK'nın denetim mantığı için SGK rapor kontrolü sayfasına bakabilirsiniz. Rapor okuma ve SUT takibi gibi konuların elle yapılan hâlini eczacı rehberinde adım adım anlattık.