Yapay zekâ rapor kontrolünde ne fark yaratır?
SUT kuralları tablo gibi görünse de gerçek reçeteler tablolara sığmaz: raporda tanı serbest metinle yazılmıştır, etken madde farklı adla geçer, doz şeması yoruma açıktır. Klasik kural motorları bu belirsizlikte ya susar ya da yanlış alarm üretir. Yapay zekâ destekli değerlendirme, rapor metnini ve reçete bağlamını birlikte okuyarak gerekçeli bir sonuç üretir: hangi SUT koşulu aranıyor, raporda karşılığı var mı, eksikse ne eksik.
Kural motoru ile yapay zekânın iş bölümü
İki katman birbirinin yerine değil, birbirini tamamlayarak çalışır:
- Kural motoru — kesin olan her şey: Rapor dozu, kutu adedi, tanı ve rapor kodu, laboratuvar değeri, yaş gibi net kuralları her ilaç için yazılmış kurallarla uygular. Aynı girdi her zaman aynı sonucu verir.
- Yapay zekâ — belirsiz olan her şey: Serbest metinli rapor içeriği, farklı yazılmış etken madde adları, yoruma açık tedavi şemaları gibi kural motorunun okuyamadığı alanları değerlendirir ve gerekçesini yazar.
- Sonuç tek ekranda birleşir: Hangi bulgunun kural motorundan, hangisinin yapay zekâ değerlendirmesinden geldiği bellidir; eczacı neye ne kadar güveneceğini bilir.
Hasta kimliği eczanede kalır
Sektörde yaygın yaklaşım, rapor görüntüsünü veya reçete verisini bulut tabanlı yapay zekâ servislerine göndermektir. Bizde rapor metnini ve reçeteyi okuyan kısım eczane bilgisayarınızda çalışır. Hastanın adı, TC kimlik numarası, doğum tarihi, rapor açıklaması ve hekim adı sunucuya gönderilmez; üçüncü taraf yapay zekâ API'lerine de hiçbir bilgi gönderilmez. Kontrol kuralları Türkiye'deki sunucumuzda durur. Kontrol için sunucuya ilacın barkodu, uyarı kodu ve kontrol sorularının cevapları (raporlu mu, rapor kodu, yaş grubu gibi) gider; bu bilgiler oturum bitince sunucudan silinir; hasta kimliği taşımayan erişim kayıtları en çok 90 gün, ilaç barkodlarının anahtarlı özeti hesap açık kaldıkça tutulur.
KVKK açısından bu ne anlama gelir?
Sağlık verisi, KVKK'da özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmesi en sıkı koşullara bağlıdır. Sunucuya giden bilgiler kimlik taşımaz; ama hastanın reçetesinden çıktığı için KVKK'da kişisel veri sayılabilir. Bu yüzden onları en az tutuyoruz: yalnız kontrol için gerekenler gider, Türkiye'deki sunucuda işlenir ve oturum bitince silinir; hasta kimliği taşımayan erişim kayıtları en çok 90 gün, ilaç barkodlarının anahtarlı özeti hesap açık kaldıkça tutulur. Hastanın kimliği, rapor metni ve Medula şifreniz eczanenizden hiç çıkmaz.
Nasıl çalışır?
- Oku: Medula'daki reçete, rapor ve ilaç geçmişi kendi oturumunuzla, eczane bilgisayarınızda okunur.
- Eşleştir: Güncel SUT kural seti (300'ü aşkın ilaç için ayrı kural) reçetedeki ilaçlara uygulanır.
- Değerlendir: Belirsiz durumlarda yapay zekâ, rapor metnini yorumlayarak koşulun karşılanıp karşılanmadığını gerekçesiyle açıklar.
- Göster: Sonuç renk kodlu tek ekranda: Hatalı, Bakılmalı, Uygun; her biri nedeniyle. Program emin olmadığı yerde «Eczacı tarafından kontrol edilmeli.» der.
Karar eczacıda kalır
Program bir asistan gibi çalışır: riskleri önceliklendirir, gerekçeleri açıklar, ama reçeteyi kapatma kararını vermez. Detaylı denetim katmanları için rapor kontrolü ve reçete kontrolü sayfalarına bakabilir, ilk 3 ayı ücretsiz deneyebilirsiniz.
Sık sorulanlar
Yapay zekâ hata yaparsa ne olur?
Her değerlendirme gerekçesiyle birlikte gösterilir; eczacı gerekçeyi görüp katılmayabilir. Kesin kurallar (doz, adet, tanı kodu) zaten kural motorundan geçer — yapay zekâ yalnızca yoruma açık alanlarda görüş üretir, karar hiçbir zaman ona bırakılmaz.
Bulut tabanlı yapay zekâ araçlarından farkı nedir?
Bulut tabanlı araçlarda reçete/rapor verisi dış sunucuya gider ve orada işlenir. Bizde model eczane bilgisayarında çalışır; hastanın kimliği ve rapor metni dışarı çıkmaz, kontrol sunucumuz Türkiye'dedir. Fark performans değil, veri mahremiyeti mimarisidir.
Hangi verilerle çalışır?
Yalnızca kendi Medula oturumunuzla erişilen reçete, rapor ve ilaç geçmişi verisiyle. Bu veri eczane bilgisayarınızda okunur; sunucuya yalnız kimlik taşımayan ilaç ve kontrol bilgileri gider ve oturum bitince silinir; hasta kimliği taşımayan erişim kayıtları en çok 90 gün, ilaç barkodlarının anahtarlı özeti hesap açık kaldıkça tutulur. Tam liste SSS sayfasında.
SGK'nın rapor denetim mantığını SGK rapor kontrolü sayfasında, kesinti türlerini eczane kesintileri sayfasında ayrıntılı anlattık.